Installatieprogramma

FAQ › EUZOS Desktop › Installatieprogramma · English

Wat is het?

Het installatieprogramma zet EUZOS Desktop op de interne schijf (SATA via AHCI, of NVMe) van een pc, zodat die zonder stick start. De hele schijf wordt gewist; dat gebeurt pas nadat je de laatste vier tekens van het serienummer van de schijf hebt getypt. Er zijn drie ingangen:

Vanaf de stick zelf (de hoofdweg, zonder netwerk of Mac): start van een EUZOS-stick en kies Installeren op deze pc op het keuzescherm, of houd I ingedrukt bij het aanzetten (zie Opstarten). Schermlogica: euzos_ui::installation; kernelkant: kernel/src/setup_choice.rs.
Het oudere grafische installatieprogramma vanaf een release op het netwerk: installer [url], of vanzelf op een installatiestick (automatic=yes in INSTALL.TXT; oud automatisch=ja wordt nog gelezen). Schermlogica: euzos_ui::installer; kernelkant: kernel/src/installer.rs.
De console: install <url>|stick a<poort>|n<nr> … (geen scherm nodig, ook via SSH).

EUZOS Server heeft een eigen installatieprogramma: zie Serverinstallatieprogramma.

Hoe doe ik…?

Hoe installeer ik EUZOS vanaf de stick?

Start van de stick, kies Installeren op deze pc en volg de stappen in de stappenbalk:

Schijf – kies een interne schijf.
Account – inloggen of account maken (voor de download van Chromium).
Apps – Chromium aan of uit.
Netwerk – alleen als Chromium gekozen is en er nog geen internet is.
Waarschuwing – wat er gewist wordt; snel of grondig wissen, of testen zonder wissen.
Bevestigen – typ de laatste 4 tekens van het serienummer.
Installeren – voortgang per fase.
Klaar – zet de pc helemaal uit, haal de stick eruit, zet hem aan.

Terug gaat één stap terug; bij de stap Schijf keert het terug naar het keuzescherm (zonder aftellen).

Welke taal gebruikt het installatieprogramma?

De taal van de pc: \EOS\FW\LANG.TXT als er eerder een taal gekozen is (bijvoorbeeld op het inlogscherm), anders de taal in PROFILE.TXT. Het keuzescherm van de desktop heeft geen eigen taalknop; dat van de server wel (te controleren: of er een taalstap gepland is voor het installatieprogramma van de desktop).

Welke schijven worden aangeboden?

Alleen interne SATA- en NVMe-schijven, nooit de opstartstick of andere USB-schijven. Elke schijf toont model, grootte, wat er nu op staat (leeg, Windows, Linux, EUZOS met zijn versie, andere gegevens, niet te lezen), de ruimte die overblijft voor profielen, en bij harde schijven de SMART-status. Een schijf is grijs met de reden als hij:

kleiner is dan 32 GB;
geen bruikbaar serienummer heeft (wordt nooit gewist zonder code);
via SMART meldt dat hij defect raakt;
vergrendeld is met een wachtwoord (een onderbroken wis), zie hieronder;
om een andere reden door de driver geweigerd wordt (bijvoorbeeld de opstartschijf).

Kan de opstartstick zelf niet veilig gevonden worden, dan zegt de stap "Installeren kan niet veilig: …" en toont hij niets.

Hoe log ik in tijdens de installatie, en waarom?

Chromium staat op de downloadserver download.euzos.eu, en alleen een pc met een downloadtoken van een profielserver mag het downloaden. De stap Account biedt daarom drie routes:

Inloggen met e-mailadres en wachtwoord (dezelfde gegevens als in de EUZOS-app; POST /api/pc/login).
Account maken: voornaam, achternaam, woonplaats, e-mailadres, wachtwoord twee keer (POST /api/pc/register), daarna de code van 6 cijfers uit de mail (POST /api/pc/verify); na een juiste code logt het installatieprogramma meteen in. "Code opnieuw sturen" vraagt een nieuwe mail.
Inloggen met Microsoft (werkaccount): een apparaatcode met een adres en een QR-code; je bevestigt bij Microsoft op je telefoon of een andere computer (zie Inloggen en docs/WORK-LOGIN.md).

Na het inloggen: "Ingelogd als …" en Ander account. Het pc-token staat alleen in het RAM van het installatieprogramma; het gaat niet naar de nieuwe schijf, en na een geslaagde installatie meldt het installatieprogramma het af. Wachtwoorden staan alleen in de kernel (een Secret, na gebruik gewist).

Zonder internet, of als inloggen nu niet kan (server onbereikbaar, oude server, registratie gesloten), mag je verder: Chromium komt dan na de eerste start, zodra iemand inlogt. Met internet en een bereikbare server werkt Verder pas na het inloggen.

Het installatieprogramma van EUZOS Server heeft een extra route: de beheerder logt in, en de server wordt geregistreerd bij de organisatie van de beheerder (zie Serverinstallatieprogramma).

Hoe kies ik de omgeving (SBX of PROD)?

Alleen in een testbuild: de stap Account toont "Omgeving: Sandbox / Productie" onder het formulier. Het inloggen, de appcatalogus en het downloadtoken horen bij die omgeving; wisselen meldt een eerdere aanmelding af. De keuze gaat naar de nieuwe schijf als PROFILE.TXT (environment=). Een productiebuild toont de keuze niet en gebruikt altijd productie. Zie docs/ENVIRONMENTS.md.

Hoe werkt de Chromium-optie?

De stap Apps heeft een selectievakje Chromium (standaard aan, ongeveer 411 MiB). Chromium staat niet op de stick:

Met internet (en een aanmelding): na het schrijven en teruglezen haalt het installatieprogramma Chromium op via de appcatalogus van de profielserver met een downloadtoken en zet het in apps/ op partitie 2 van de nieuwe schijf (fase "Apps downloaden"). Een onderbroken download gaat verder met Range.
Zonder internet (of bij een fout): \EOS\FW\APPS.TXT met chromium=yes gaat naar de nieuwe schijf, en de pc installeert Chromium na de eerste start op de achtergrond (een statusbalk onderaan het scherm).

Zie Apps en downloads en Browser en Chromium.

Hoe krijg ik internet tijdens de installatie?

Is Chromium gekozen en is er geen verbinding, dan volgt na Apps de stap Netwerk: Wifi kiezen opent het wifipaneel (met het schermtoetsenbord), of sluit een kabel aan. Verbind je hier met wifi, dan staat Dit wifinetwerk meenemen naar de nieuwe pc meteen aan: WIFI.TXT met de sleutel van de verbinding (nooit het wachtwoord) gaat naar de nieuwe schijf.

Wat is het verschil tussen snel en grondig wissen?

De stap Waarschuwing biedt Snel wissen (standaard) en Grondig wissen (voor een schijf die het bedrijf verlaat), met een eerlijke regel over wat dat voor de gekozen schijf betekent:

Modus	Methodes, in volgorde	Opmerkingen
Snel	SANITIZE (block of crypto erase) → Security Erase (als niet bevroren) → TRIM / Deallocate over de hele schijf (alleen als de schijf nullen belooft na TRIM) → overschrijven	daarna een steekproef; niet overal nul, dan toch overschrijven
Grondig	SANITIZE → Security Erase → overschrijven	nooit TRIM

Snel kan alleen op een SSD (NVMe altijd; SATA alleen als IDENTIFY-woord 217 zegt dat hij niet draait). Een harde schijf of een twijfelgeval krijgt alleen grondig. Na het wissen moet een steekproef van sectoren als nul teruglezen. Kunnen sommige sectoren niet overschreven worden, dan worden ze overgeslagen en geteld, en meldt het scherm Klaar "Wissen niet volledig".

Mijn SSD leest na het wissen willekeurige gegevens terug. Is het mislukt?

Nee, niet als de controle CRYPTOGRAPHICALLY ERASED zegt. Een zelfversleutelende SSD (bv. Samsung 840 EVO) slaat alles versleuteld op; Security Erase of een cryptografische Format vervangt alleen de interne sleutel en is in een paar seconden klaar. De oude sectoren lezen daarna terug als ruis. EUZOS leest dezelfde steekproef van sectoren (ongeveer 1128) vóór en na het wissen en accepteert dit alleen als elke sector leeg is of veranderd in willekeurig ogende gegevens, en geen sector met oude gegevens nog hetzelfde is. Het scherm Klaar en de log zeggen dan "De schijf is cryptografisch gewist: de inhoud is veranderd in willekeurige gegevens en de oude sleutel is weg." Overschrijven en TRIM houden de strenge controle (alleen nullen).

Kan ik snel installeren om te testen, zonder te wissen?

Ja: de derde keuze op de stap Waarschuwing, Testen, niet wissen: "Snel installeren om te testen: niet wissen, alleen opnieuw indelen (oude gegevens blijven terug te halen). Duurt minuten in plaats van een uur of langer." Hij is er voor elke schijf, maar is nooit de standaard (die blijft snel op een SSD, grondig op een harde schijf; een andere schijf begint weer met zijn eigen standaard).

De titel en het rode vak zeggen dan: "Niet gewist: de oude gegevens (…) blijven op deze schijf staan en zijn met simpele hulpmiddelen terug te halen. Kies dit alleen als er niets vertrouwelijks op de schijf staat."
Extra bevestiging: de eerste keer Verder toont "Oude gegevens blijven terug te halen. Kies nogmaals Verder om zonder wissen te installeren."; pas de tweede keer gaat hij door (terug naar Waarschuwing vraagt het opnieuw). De stap Bevestigen heeft dan de knop Installeren zonder wissen.
Wat er gebeurt: de geheimen van een oude EUZOS op de schijf worden gewist, de eerste en laatste 4 MiB van de schijf (oude partitietabellen, opstartsectoren, reserve-GPT) en de eerste 4 MiB van elke nieuwe partitie worden met nullen overschreven, daarna dezelfde GPT en bestandssystemen als altijd, de bestanden geschreven en teruggelezen. Geen volledig overschrijven, geen SANITIZE, Security Erase of TRIM.
De SMART-controle voor harde schijven blijft hetzelfde.
De voortgang toont "Schijf opnieuw indelen (niet gewist)", het scherm Klaar "Niet gewist (alleen opnieuw ingedeeld): de oude gegevens zijn nog terug te halen.", en de log disk preparation: not wiped (repartitioned only).

Nooit gebruiken voor een schijf die het bedrijf verlaat of waar iets vertrouwelijks op stond: kies dan Grondig wissen.

Wat doet de SMART-controle?

Alleen voor harde schijven leest het installatieprogramma bij het zoeken naar schijven SMART (de status en de attributen 5 vervangen, 197 wachtend, 198 onleesbaar):

gezond: "De harde schijf meldt zelf (SMART): gezond";
tellers boven 0: een waarschuwing; installeren pas na nogmaals Verder;
de schijf meldt een overschreden drempel: geweigerd ("…dat hij defect raakt").

SSD's, NVMe-schijven en schijven zonder SMART tonen niets.

Wat als de schijf "Vergrendeld met een wachtwoord" is?

Een Security Erase gebruikt een tijdelijk schijfwachtwoord. Werd een wis onderbroken (bijvoorbeeld door stroomuitval), dan blijft de schijf vergrendeld. De schijvenlijst toont dan "Vergrendeld met een wachtwoord (onderbroken wis, bv. stroomuitval)" en de knop Ontgrendelen en verder wissen: het installatieprogramma haalt het tijdelijke wachtwoord eraf (ahci wipelock <poort> op de console doet hetzelfde), waarna de schijf gekozen kan worden en tijdens de installatie opnieuw gewist wordt.

Hoe bevestig ik?

Typ de laatste 4 tekens van het serienummer (blauw getoond; hoofd- of kleine letters maakt niet uit; op een tablet verschijnt het schermtoetsenbord). Zonder de juiste vier tekens blijft Wissen en installeren grijs en wordt er niets gewist. Het scherm geeft dan de twee bevestigingswoorden WIPE-<serienummer> en WIPE-ALL door aan de kernel.

Sinds 27-10-2026 schrijft EUZOS Engelse namen voor configuratiebestanden, sleutels, waarden en bevestigingswoorden (bijvoorbeeld WIPE-…, environment= in PROFILE.TXT); de oude Nederlandse namen (hier oud genoemd) worden nog gelezen en geaccepteerd (docs/ENGLISH.md).

Kan ik annuleren?

Alleen tijdens Bestanden van de stick controleren, voordat het wissen begint. Daarna kan het niet meer (een half gewiste schijf is erger dan een volledig geïnstalleerde). Mislukt er iets, dan zegt het scherm of de schijf al gewist is, dat de stick niet is aangeraakt, en de technische reden; Terug begint opnieuw bij de schijfkeuze.

Waarom "uitschakelen" en niet "herstarten" aan het eind?

Na een SANITIZE of Security Erase zag de AHCI-driver op de CF-33 de SSD pas weer na een koude start. Het scherm Klaar biedt daarom Uitschakelen: "Zet de pc helemaal uit, haal de stick eruit en zet hem weer aan". Bij de eerste start van de SSD maakt de bootloader de UEFI-opstartvermelding (UEFIBOOT.TXT, zie Opstarten).

Hoe installeer ik in plaats daarvan vanaf de console?

disks – de interne schijven als [a<poort>] (SATA) of [n<nr>] (NVMe) met model, serienummer en inhoud.
Proef, er wordt niets gewist: install stick a0 --trial (of install <https://…/MANIFEST.TXT> a0 --trial).
Echt: install stick a0 WIPE-<serienummer> WIPE-ALL (voeg --thorough toe voor grondig wissen).
Snel installeren om te testen, niet gewist (alleen opnieuw ingedeeld): install stick a0 --no-wipe WIPE-<serienummer> WIPE-ALL NO-WIPE.

Zonder de twee woorden toont install alleen het plan en de precieze opdracht; met --no-wipe maar zonder NO-WIPE ook (met de waarschuwing).

Hoe schrijf ik een nieuwe EUZOS-stick vanuit een draaiende EUZOS?

install <https://…/MANIFEST.TXT> <schijf> met het nummer van de USB-schijf uit disks: zonder de code toont het alleen wat er zou gebeuren; met WIPE-<MiB>-<schijf> (en WIPE-ALL voor een schijf die niet leeg is en geen EUZOS-stick) schrijft het. --trial haalt alles op en controleert het zonder te schrijven; --wifi neemt WIFI.TXT mee. Nooit de opstartstick, nooit een schijf met sporen van Windows, Apple, NTFS, exFAT of APFS, nooit een schijf groter dan 256 GiB.

Wat doet het oudere grafische installatieprogramma (`installer [url]`)?

Het installeert een release vanaf een HTTPS-adres (het argument, of manifest= in INSTALL.TXT). Stappen: Welkom → Netwerk (kabel automatisch; wifi: kies een netwerk en typ het wachtwoord) → Gebruik (Werk of school, met de koppelsleutel van de werkplekserver, of Privé) → Schijf → Bevestigen (typ de code) → Voortgang (ophalen, wissen, installeren, teruglezen) → Klaar. Esc op het welkomstscherm gaat terug naar de console. Bij Werk of school gaat de koppelsleutel naar \EOS\FW\PAIR.TXT op de nieuwe schijf. De stapnamen zijn Nederlandse teksten in de code (Welkom, Netwerk, Gebruik, Schijf, Bevestigen, Installeren, Klaar), nog niet in de vertaalbestanden.

Details

Wat er op de interne schijf komt

Een GPT met drie vermeldingen: (1) de ESP van 1 GiB (FAT32, label EUZOS); (2) Profielen van 8 GiB tot het eind (de versleutelde mappen van de gebruikers); (3) EUZOS gereserveerd van het eind van de ESP tot 8 GiB. Systeemeis: EUZOS gebruikt 8 GB; de rest is voor profielen (zie Opslag).
De release (bootloaders, kernels, programma's, firmware), gecontroleerd tegen het ondertekende manifest: handtekening met SIGNPUB.TXT, versie tegen FETCH.TXT, grootte en SHA-256 van elk bestand. Pas als alles klopt, wordt er iets gewist.
Van de opstartstick: SIGNPUB.TXT (verplicht), AUTHKEYS.TXT (als die er is; zonder geen SSH naar de pc), HOSTKEY.TXT (kopie, zodat SSH dezelfde vingerafdruk toont; zonder wordt een nieuwe sleutel gemaakt), PROFILE.TXT (de oude naam PROFIEL.TXT wordt nog gelezen), WIFI.TXT (behalve met --no-wifi), en de aanwezige instellingenbestanden: RESET.TXT, DRIVERS.TXT, SCREEN.TXT, SSHD.TXT, TIME.TXT, INPUT.TXT, SOUND.TXT, SMP.TXT (en de oude namen SCHERM.TXT, TIJD.TXT, INVOER.TXT, GELUID.TXT als de stick die nog heeft). Een nieuwe FETCH.TXT wordt geschreven; die van de stick gaat niet mee. Nooit EXTRA.PEM (test-CA).
APPS.TXT (chromium=yes|no), PAIR.TXT (werk of school, koppelsleutel), en het markeerbestand UEFIBOOT.TXT voor de opstartvermelding.

Veiligheid in het kort

Nooit de schijf waarvan gestart is; de opstartschijf wordt nooit ontgrendeld of gewist.
Twee woorden nodig (WIPE-<serienummer> en WIPE-ALL); op het scherm: de laatste 4 tekens van het serienummer.
Eerst alles ophalen en controleren, dan pas wissen; een verse IDENTIFY vlak voor het schrijven; een steekproef na het wissen; alles teruglezen na het schrijven.
Stroom weg tijdens de installatie: de stick is niet aangeraakt en start gewoon.

Fases op het voortgangsscherm

Fase (`euzos_ui::installer::Phase`)	Schermtekst
`Fetch`	Bestanden van de stick controleren
`Wiping`	Schijf wissen (met resterende tijd; "Schijf wist zichzelf" bij SANITIZE/Security Erase); zonder wissen: "Schijf opnieuw indelen (niet gewist)"
`Install`	EUZOS schrijven
`ReadBack`	Alles teruglezen
`Apps`	Apps downloaden (Chromium, met MiB, snelheid en resterende tijd)

Naslag

Consoleopdrachten

Opdracht	Argumenten	Wat het doet
`installer`	`[url]`	het oudere grafische installatieprogramma (release via HTTPS; standaard: `manifest=` in `INSTALL.TXT`)
`disks`	–	alle USB-opslag (partities, labels, de beschermde opstartstick, of hij doel mag zijn, de code `WIPE-<MiB>-<schijf>`) en de interne SATA- en NVMe-schijven (model, serienummer, grootte; alleen lezen)
`install`	`<url> <schijf> [--trial] [--wifi] [WIPE-<MiB>-<schijf>] [WIPE-ALL]`	een nieuwe EUZOS-stick schrijven (nummer van de USB-schijf uit `disks`)
`install`	`<url>\|stick a<poort>\|n<nr> [--trial] [--thorough\|--no-wipe] [--wifi] [--no-wifi] [--pair=<sleutel>] [WIPE-<serienummer> WIPE-ALL [NO-WIPE]]`	installeren op een interne schijf (`a` = SATA-poort, `n` = NVMe-nummer; `stick` = de release op de opstartstick, zonder netwerk)
`ahci wipelock`	`<poort>`	het tijdelijke wiswachtwoord van een onderbroken wis verwijderen (zie Opslag)

Vlaggen en oude aliassen van install:

Vlag	Oude alias	Betekenis
`--trial`	`--proef`	alles ophalen en controleren, niets schrijven
`--thorough`	`--grondig`	grondig wissen (alleen interne schijf)
`--no-wipe`	–	snel installeren om te testen: niet gewist, alleen opnieuw ingedeeld (alleen interne schijf; ook het woord `NO-WIPE` nodig; niet samen met `--thorough`)
`--wifi`	–	eisen dat `WIFI.TXT` van de stick meegaat
`--no-wifi`	`--zonder-wifi`	`WIFI.TXT` niet meenemen (alleen interne schijf)
`--pair=<sleutel>`	`--koppel=<sleutel>`	werk of school: de koppelsleutel van de werkplekserver (6 tot 64 letters, cijfers of `-`); weggelaten in log en geschiedenis

Oude alias van de opdracht: installeer = install. De oude bevestigingswoorden WIS-<serienummer>, WIS-<MiB>-<schijf> en ALLES-WISSEN worden nog geaccepteerd, ook gemengd met de nieuwe. help noemt ook --thorough en de bron stick.

Functies en modules

Functie / module	Rol
`kernel::setup_choice::show`	keuzescherm / installatie vanaf de stick
`kernel::setup_choice::carry_out`	een schermactie uitvoeren (schijven zoeken, ontgrendelen, installeren, annuleren, account) in een thread
`kernel::setup_choice::disks`	interne schijven opsommen met inhoud, versie, SMART, wismogelijkheden, weigering
`kernel::setup_choice::account_action`	de stap Account: inloggen, registreren, bevestigen, opnieuw sturen, afmelden, Microsoft
`kernel::setup_choice::pc_session` / `forget_pc`	het pc-token in RAM, en het afmelden ervan
`kernel::setup_choice::run_install`	de installatie vanaf de stick (`Source::Stick`)
`kernel::installer::command`	`installer [url]`
`kernel::installer::automatic`	`automatic=yes` in `INSTALL.TXT` (oud `automatisch=ja`)
`kernel::install::command`	`install`
`kernel::install::disks`	`disks`
`kernel::install::install_internal`	installeren op een interne schijf (bron stick of HTTPS)
`kernel::app_install::apps_txt_for_disk`	`APPS.TXT` voor de nieuwe schijf
`euzos_ui::installation`	schermlogica: `Step`, `Disk`, `WipeCapability`, `Health`, `Refusal`, `code_matches` (`CODE_CHARS` = 4)
`euzos_ui::installer`	schermlogica van het oudere installatieprogramma (`Step`, `Kind`, `Phase`)
`euzos_install`	beslissingen zonder hardware: schijfinspectie, bevestigingscodes (`code`, `WIPE_ALL` = `WIPE-ALL`), indeling, controle van het manifest (`stick.rs`), `apps.rs`
`euzos_ata::WipeMode`	`Fast` / `Thorough`
`euzos_install::WipeKind`	`Fast` / `Thorough` / `NoWipe` (`default_for(ssd)`, `summary`); `NO_WIPE`, `confirmed_internal_kind`, `repartition_ranges`, `repartition`
`euzos_ui::installation::WipeChoice`	de drie knoppen op de stap Waarschuwing

Configuratiebestanden

Bestand	Sleutel	Waarden	Betekenis
`\EOS\FW\INSTALL.TXT` (stick)	`choice` (oud `keuze`)	`no` (oud `nee`)	geen keuzescherm
`\EOS\FW\INSTALL.TXT` (stick)	`automatic` (oud `automatisch`)	`yes` (oud `ja`)	installatiestick: het oudere grafische installatieprogramma start vanzelf
`\EOS\FW\INSTALL.TXT` (stick)	`manifest`	`https://…/MANIFEST.TXT`	adres van de release voor `installer`
`\EOS\FW\APPS.TXT`	`chromium`	`yes` / `no` (oud `ja` / `nee`)	Chromium installeren (na de eerste start als het niet tijdens de installatie lukte)
`\EOS\FW\APPS.TXT`	`chromium_url`	`https://…/….APP`	testoverride: de catalogus overslaan
`\EOS\FW\PROFILE.TXT`	`environment` (oud `omgeving`)	`sandbox`, `production`, … (oud `productie`)	omgeving gekozen in het installatieprogramma (testbuild)
`\EOS\FW\PAIR.TXT` (oude naam `KOPPEL.TXT`)	`kind`, `pairing-key` (oud `soort`, `koppelsleutel`)	`work` (oud `werk`), de sleutel	werk of school, met de koppelsleutel (geheim); wordt geschreven, nog niets leest het
`\EOS\FW\WIFI.TXT`	–	netwerk en sleutel	het meegenomen wifinetwerk (sleutel, nooit het wachtwoord)
`\EOS\FW\UEFIBOOT.TXT`	–	partitie-GUID	markeerbestand voor de opstartvermelding

De code schrijft en leest automatic=yes; het oude automatisch=ja wordt nog gelezen.